Agrarische grondmarkt; kwartaal 2 - 2017

Landelijk overzicht

De gemiddelde agrarische grondprijs in Nederland is in het tweede kwartaal van 2017 gelijk gebleven aan die in het eerste kwartaal: 57.800 euro per ha (figuur 1). Achter het stabiele gemiddelde gaan echter wel veranderingen schuil in prijs per type grondgebruik en landsdeel.

De prijs van grasland is in het tweede kwartaal van 2017 met 2,6% gestegen (ten opzichte van het eerste kwartaal) van 53.700 euro tot 55.100 euro per ha (figuur 1).

Daarentegen is de prijs van snijmaïsland in het tweede kwartaal van 2017 met 1,5% gedaald tot 59.800 euro per ha. Dit grondgebruik is niet afzonderlijk in figuur 1 opgenomen, maar is onderdeel van het totaalcijfer van landbouwgrond.
De prijs van bouwland is in het tweede kwartaal van 2017 gelijk gebleven aan die in het eerste kwartaal: 62.000 euro per ha (figuur 1). Dat is 5,6% onder de gemiddelde prijs over heel 2016 van 65.700 euro per ha.

Figuur 1

Figuur 1
Prijs (euro/ha) onverpacht gras- en bouwland en totaal (gras-, bouw- én maïsland samen), 2014Q3 -2017Q2 (per kwartaal)
Bron:Kadaster/RVO/Wageningen Economic Research.

In de eerste twee kwartalen van 2017 is in totaal 18.000 ha landbouwgrond op de vrije markt verhandeld (figuur 2). Dat is 3,4% meer dan in de eerste helft van 2016, toen 17.400 ha landbouwgrond van eigenaar verwisselde. De relatieve grondmobiliteit – het verhandeld areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond – lag in de eerste helft van dit jaar op 1,01% tegen 0,95% over dezelfde periode een jaar geleden.

Figuur 2

Figuur 2
Grondmobiliteit (ha) onverpachte agrarische grond in Nederland, 2014Q3-2017Q2 (per kwartaal)
Bron:Kadaster/RVO/Wageningen Economic Research.

Overzicht Landsdelen

Aan de hand van vier landsdelen wordt een indruk gegeven van de regionale verscheidenheid in de agrarische grondmarkt. Deze landsdelen zijn opgebouwd uit de 14 groepen van landbouwgebieden (zie verantwoording). Landsdeel Zuid kent de hoogste grondprijzen (zie kaart 1 en figuur 3), vanaf 2012 gemiddeld 17% boven het Nederlandse gemiddelde. Landbouwgrond in landsdeel Noord is het laagst geprijsd, gemiddeld 17% onder het landelijk niveau (van 2012 tot nu).

Kaart 1

Kaart 1
Agrarische grondprijs (euro/ha) en mobiliteit (ha) per landsdeel vergeleken met het totale areaal cultuurgrond, 2e kwartaal 2017
Bron:Kadaster/RVO/Wageningen Economic Research.

Landsdeel Noord
De gemiddelde agrarische grondprijs in landsdeel Noord is in het tweede kwartaal van 2017 heel licht gedaald (1,4%), van 51.700 euro in het eerste kwartaal tot 51.000 euro per ha (kaart 1 en figuur 3). Dat is nog ruim (4,5%) boven de prijs over heel 2016 van 48.800 euro. De grondprijs is in dit landsdeel lager dan in de andere landsdelen: in het afgelopen kwartaal 12% onder het landelijk niveau en 24% onder dat van landsdeel Zuid.

De grondmobiliteit - de hoeveelheid landbouwgrond die wordt verhandeld - is in landsdeel Noord toegenomen: van 4.700 ha in de eerste helft van 2016 naar 5.100 in het afgelopen halfjaar. Dat komt overeen met een relatieve mobiliteit van respectievelijk 0,8% en 0,9%.

Landsdeel Oost
De gemiddelde grondprijs is in landsdeel Oost in het tweede kwartaal met 2,6% toegenomen van 58.500 euro in het eerste kwartaal tot 60.000 euro per ha (kaart 1 en figuur 3), en ligt daarmee dicht tegen de gemiddelde prijs in 2016 (60.900 euro per ha).

In de eerste twee kwartalen van dit jaar is in landsdeel Oost 5.100 ha grond verhandeld, ruim onder de 5.600 ha die in de eerste helft van 2016 van eigenaar verwisselde. Afgezet tegen de totale oppervlakte landbouwgrond in landsdeel Oost is de relatieve grondmobiliteit gedaald van 1,0% tot 0,9%.

Figuur 3

Figuur 3
Prijs (euro/ha) onverpacht agrarische grond (gras-, bouw- en maïsland samen) naar landsdeel 2014Q3-2017Q2 (per kwartaal)
Bron:Kadaster/RVO/Wageningen Economic Research.

Landsdeel West
De gemiddelde agrarische grondprijs in landsdeel West is in tweede kwartaal van dit jaar vrij fors gestegen, met 10% van 54.300 euro in het eerste kwartaal tot 59.900 euro per ha (kaart 1 en figuur 3). In de twee voorgaande kwartalen nam de prijs nog af (met in totaal 7%). De prijs in het afgelopen kwartaal ligt 7,5% boven de gemiddelde prijs in 2016 (55.700 euro per ha).

In het afgelopen halfjaar is in landsdeel West 2.800 ha landbouwgrond verhandeld, tegen 2.300 ha in dezelfde periode in 2016. De relatieve grondmobiliteit - de verhouding tussen verhandelde landbouwgrond en totaal areaal landbouwgrond – is toegenomen van 1,1% (eerste helft 2016) tot 1,3% in het eerste halfjaar van 2017.

Landsdeel Zuid
In landsdeel Zuid is de gemiddelde agrarische grondprijs in het tweede kwartaal van dit jaar niet veranderd. De prijs is met 66.700 euro per ha (kaart 1 en figuur 3) ook vrijwel gelijk aan die over heel 2016 (66.400 euro per ha). De grondprijs in Zuid ligt in het tweede kwartaal van dit jaar ruim boven die in andere landsdelen: het verschil met Oost en West is 11% en met Noord 31%.

In het afgelopen halfjaar is in landsdeel Zuid 5.000 ha landbouwgrond verhandeld, tegenover 4.700 ha in de eerste helft van 2016. De relatieve grondmobiliteit - de verhouding tussen verhandelde landbouwgrond en totaal areaal landbouwgrond – komt in de eerste helft van 2017 uit op 1,1%, tegen 1,0 procent een jaar eerder.

Verantwoording

Agrarische grondprijs
De agrarische grondprijs is de prijs van vrij beschikbare landbouwgrond gekocht door agrariërs. Aan de basis van de berekening van de grondprijs staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondprijs zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken geselecteerd:

  • koper heeft een landbouwbedrijf;
  • grasland, bouwland, snijmaïs;
  • soort overdracht is koop-verkoop;
  • zakelijk recht is volle eigendom;
  • geen opstallen;
  • geen reguliere pachtovereenkomst of erfpacht;
  • geen familierelatie;
  • oppervlak perceel groter dan 0,25 ha;
  • de koopsom is groter dan 1 euro.

Verhandelde percelen met extreem hoge en lage prijzen zijn volgens een statistische methodiek uitgesloten.

Agrarische grondmobiliteit
De agrarische grondmobiliteit – het verhandelde areaal landbouwgrond – geeft aan hoeveel agrarische grond is verhandeld op de vrije markt. Aan de basis van de berekening van de grondmobiliteit staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondmobiliteit zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken zijn geselecteerd:

  • grasland, bouwland, snijmaïs, bollenland, boomkwekerij, fruitteelt en overig tuinland;
  • soort overdracht is koop-verkoop;
  • zakelijk recht is volle eigendom;
  • geen familierelatie;
  • oppervlak perceel groter dan 0,25 ha;
  • de koopsom is groter dan 1 euro.

Landsdelen
De vier landsdelen in kaart 1 en figuur 3 zijn opgebouwd uit de veertien groepen van landbouwgebieden:

  • Landsdeel Noord: Bouwhoek en Hogeland, Veenkoloniën en Oldambt en Noordelijk Weidegebied;
  • Landsdeel Oost: Oostelijk Veehouderijgebied, Centraal Veehouderijgebied, IJsselmeerpolders en Rivierengebied;
  • Landsdeel West: Westelijk Holland, Waterland en Droogmakerijen, Hollands/Utrechts Weidegebied;
  • Landsdeel Zuid: Zuidwestelijk Akkerbouwgebied, Zuidwest-Brabant, Zuidelijk Veehouderijgebied en Zuid-Limburg.

Bron: Kwartaalbericht van Wageningen Economic Research en Kadaster d.d. 31 juli 2017

Neem contact op