Agrarische grondmarkt; kwartaal 4 - 2016

Landelijk overzicht

De gemiddelde agrarische grondprijs in Nederland is in het vierde kwartaal van 2016 met 5% gestegen tot 59.600 euro per ha (figuur 1). In de eerste drie kwartalen daalde de grondprijs nog licht. Over het gehele afgelopen jaar is de gemiddelde agrarische grondprijs uitgekomen op 57.900 euro, 5% hoger dan in 2015 (55.200 euro per ha).

De gemiddelde prijs van bouwland is in het vierde kwartaal van 2016 met bijna 2% gedaald tot 66.500 euro per ha (figuur 1). Over heel 2016 bedraagt de prijs 65.700 euro, 8% boven de gemiddelde prijs van bouwland in 2015 (60.600 euro per ha).

De prijs van grasland ligt met 54.100 euro per ha in het vierde kwartaal iets boven het niveau in de eerste helft van 2016 (figuur 1). De sterke terugval van de prijs in het derde kwartaal heeft te maken met een relatief grote transactie waarbij extensief grasland (grasland met deels een functie voor weidevogels) is verkocht. Het effect daarvan op de gemiddelde prijs is bepaald door de lage mobiliteit in het derde kwartaal (figuur 2). Over heel 2016 noteert grasland een gemiddelde prijs van 52.800 euro, tegen 50.600 euro per ha in 2015: een plus van 4%.

[media=“2122"img=“img-responsive img-thumbnail”]
Figuur 1
Prijs (euro/ha) onverpacht gras- en bouwland en totaal (gras-, bouw- én maïsland samen), 2014Q1-2016Q4 (per kwartaal)
Bron:Kadaster/RVO/Wageningen Economic Research.

In het vierde kwartaal van 2016 is 11.900 ha landbouwgrond verhandeld, tegen 11.100 ha in hetzelfde kwartaal in 2015 en 12.700 ha in 2014 (figuur 2). Over heel 2016 is 34.600 ha grond in andere handen overgegaan. Dat is vrijwel gelijk aan de mobiliteit in 2015 en bijna 5% lager dan in 2014, toen 36.300 ha is verhandeld.

De relatieve grondmobiliteit – het verhandeld areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond – is in heel 2016 uitgekomen op 1,9%, tegen 2,0% in 2014.
[media=“2123"img=“img-responsive img-thumbnail”]
Figuur 2
Grondmobiliteit (ha) onverpachte agrarische grond in Nederland, 2014Q1-2016Q4 (per kwartaal)
Bron:Kadaster/RVO/Wageningen Economic Research.

Overzicht Landsdelen

Aan de hand van vier landsdelen wordt een indruk gegeven van de regionale verscheidenheid in de agrarische grondmarkt. Deze landsdelen zijn opgebouwd uit de 14 groepen van landbouwgebieden (zie verantwoording). Landsdeel Zuid kent de hoogste grondprijzen (zie kaart 1 en figuur 3), vanaf 2012 gemiddeld 17% boven het Nederlandse gemiddelde. Landbouwgrond in landsdeel Noord is het laagst geprijsd, gemiddeld 17% onder het landelijk niveau (van 2012 tot nu).
[media=“2124"img=“img-responsive img-thumbnail”]
Kaart 1
Agrarische grondprijs (euro/ha) en mobiliteit (ha) per landsdeel vergeleken met het totale areaal cultuurgrond, 4e kwartaal 2016
Bron:Kadaster/RVO/Wageningen Economic Research.

 
Landsdeel Noord
De gemiddelde agrarische grondprijs in landsdeel Noord is na enkele kwartalen te zijn gedaald, in het afgelopen kwartaal vrij sterk gestegen (13%) tot 51.900 euro per ha (kaart 1 en figuur 3). De stijging is wel vertekend door de veel lagere prijs van grasland in het derde kwartaal (zie hiervoor). Over heel 2016 is de gemiddelde grondprijs in Noord uitgekomen op 48.800 euro, tegen 47.000 euro per ha in 2015, ofwel een plus van 4%. De grondprijs in dit landsdeel is lager dan in de andere landsdelen: in het afgelopen kwartaal 13% onder het landelijk niveau en 23% onder dat van landsdeel Zuid.

De grondmobiliteit - de hoeveelheid landbouwgrond die wordt verhandeld - is in landsdeel Noord vrij sterk afgenomen (figuur 2): van 10.800 ha in (heel) 2014, 10.100 ha in 2015 tot 8.900 ha in het afgelopen jaar. Dat betekent een teruggang van de relatieve mobiliteit van 1,9% in 2014 tot 1,6% in 2016.

Landsdeel Oost
De gemiddelde grondprijs is in landsdeel Oost in het vierde kwartaal van 2016 opnieuw gedaald: in de laatste twee kwartalen in totaal met ongeveer 10% tot 57.900 euro per ha (figuur 3 en kaart 1). Op jaarbasis is de prijs in 2016 nog licht gestegen (3%) tot 60.900 euro (tegen 59.400 euro per ha in 2015). De prijs in Oost is in het vierde kwartaal van 2016 iets lager (3%) dan het landelijk gemiddelde.

In 2016 is in landsdeel Oost 10.300 ha grond verhandeld (figuur 2). Dat is vrijwel gelijk aan de twee voorgaande jaren. Afgezet tegen de totale oppervlakte landbouwgrond in landsdeel Oost bedraagt de relatieve grondmobiliteit in 2016 1,9%.
[media=“2125"img=“img-responsive img-thumbnail”]
Figuur 3
Prijs (euro/ha) onverpacht agrarische grond (gras-, bouw- en maïsland samen) naar landsdeel 2014Q1-2016Q4 (per kwartaal)
Bron:Kadaster/RVO/Wageningen Economic Research.

 
Landsdeel West
De gemiddelde agrarische grondprijs is in 2016 - na enkele schommelingen - in het vierde kwartaal uitgekomen op 55.800 euro per ha, vrijwel gelijk aan de prijs in het eerste kwartaal (kaart 1 en figuur 3). Het jaargemiddelde voor 2016 bedraagt 55.700 euro, tegen 51.900 euro per ha in 2015, een stijging van 7%. De grondprijs in West ligt in het vierde kwartaal 6% lager dan het landelijk gemiddelde.

De grondmobiliteit in West (figuur 2) is gestegen van 4.900 ha in 2014 tot 5.100 in 2016. De relatieve grondmobiliteit - de verhouding tussen de verhandelde landbouwgrond en het totaal areaal landbouwgrond – is in die jaren toegenomen van 2,2% tot 2,3%.

Landsdeel Zuid
In landsdeel Zuid is de gemiddelde agrarische grondprijs in het vierde kwartaal van 2016 met 4% gestegen tot 67.800 euro per ha (kaart 1 en figuur 3). Over heel 2016 is de gemiddelde grondprijs uitgekomen op 66.400 euro per ha, bijna 5% hoger dan in 2015. Het prijsverschil in het vierde kwartaal bedraagt met Noord 31%, met Oost 17% en met West 21%.

Het verhandeld areaal landbouwgrond (figuur 2) is toegenomen van 9.300 ha in 2015 tot 10.300 ha in 2016, wat overeenkomt met het niveau in 2014. In deze jaren (2014 en 2016) lag de relatieve grondmobiliteit - de verhouding tussen verhandelde landbouwgrond en totaal areaal landbouwgrond – op 2,1%, tegen 1,9% in 2015.

Verantwoording

Wijzigingen
Met ingang van het kwartaalbericht over het tweede kwartaal van 2016 zijn er enkele wijzigingen in de berichtgeving doorgevoerd. Zo is de database waarop het kwartaalbericht Agrarische grondmarkt is gebaseerd, verder ontwikkeld. Daarnaast is de definitie van de grondmobiliteit verruimd. Voorheen werd de mobiliteit gebaseerd op de geselecteerde transacties voor de berekening van de agrarische grondprijs. De wijzigingen zijn met terugwerkende kracht doorgevoerd voor de voorgaande jaren. De veranderingen hebben nauwelijks invloed gehad op de hoogte van de grondprijs, maar wel op de berekende mobiliteit.
 
Agrarische grondprijs
De agrarische grondprijs is de prijs van vrij beschikbare landbouwgrond gekocht door agrariërs. Aan de basis van de berekening van de grondprijs staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondprijs zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken geselecteerd:

  • koper heeft een landbouwbedrijf;
  • grasland, bouwland, snijmaïs;
  • soort overdracht is koop-verkoop;
  • zakelijk recht is volle eigendom;
  • geen opstallen;
  • geen reguliere pachtovereenkomst of erfpacht;
  • geen familierelatie;
  • oppervlak perceel groter dan 0,25 ha;
  • de koopsom is groter dan 1 euro.

Verhandelde percelen met extreem hoge en lage prijzen zijn volgens een statistische methodiek uitgesloten.

Agrarische grondmobiliteit
De agrarische grondmobiliteit – het verhandelde areaal landbouwgrond – geeft aan hoeveel agrarische grond is verhandeld op de vrije markt. Aan de basis van de berekening van de grondmobiliteit staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondmobiliteit zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken zijn geselecteerd:

  • grasland, bouwland, snijmaïs, bollenland, boomkwekerij, fruitteelt en overig tuinland;
  • soort overdracht is koop-verkoop;
  • zakelijk recht is volle eigendom;
  • geen familierelatie;
  • oppervlak perceel groter dan 0,25 ha;
  • de koopsom is groter dan 1 euro.

Landsdelen
De vier landsdelen in kaart 1 en figuur 3 zijn opgebouwd uit de veertien groepen van landbouwgebieden:

  • Landsdeel Noord: Bouwhoek en Hogeland, Veenkoloniën en Oldambt en Noordelijk Weidegebied;
  • Landsdeel Oost: Oostelijk Veehouderijgebied, Centraal Veehouderijgebied, IJsselmeerpolders en Rivierengebied;
  • Landsdeel West: Westelijk Holland, Waterland en Droogmakerijen, Hollands/Utrechts Weidegebied;
  • Landsdeel Zuid: Zuidwestelijk Akkerbouwgebied, Zuidwest-Brabant, Zuidelijk Veehouderijgebied en Zuid-Limburg.

Bron: Kwartaalbericht van Wageningen Economic Research en Kadaster d.d. 30 januari 2017

Neem contact op